Rouw Vs Vergeten
De Britse comedian Jimmy Carr is een machtig interessante man. In een show maakt hij een diepgaand onderscheid dat ontzettend is blijven hangen bij mij: rouw en vergeten zijn niet hetzelfde.
We behandelen rouw vaak alsof het een proces is met een eindpunt. Er gebeurt iets verschrikkelijks. Je verliest iemand. Het doet pijn. Je rouwt. De tijd verstrijkt. En ergens zou het dan weer ‘over’ moeten zijn.
Maar dat is helemaal niet hoe het werkt. Carr reflecteert hier gewoonweg briljant op.
Carr weet waar hij over praat. Hij verloor zijn moeder op jonge leeftijd en sprak jaren later nog steeds openlijk over de impact daarvan. Over rouw zegt hij zelfs: “Grief is the price we pay for love.” Ook na het overlijden van zijn goede vriend en collega Sean Lock beschreef hij hoe fysiek verdriet kan zijn — en tegelijkertijd hoe humor kan helpen om ermee te leven.
Daar zit een belangrijk onderscheid stelt hij.
Rouw gaat niet over vergeten. Rouw gaat over leren leven met wat je niet wilt vergeten.
Want stel dat het doel van rouw daadwerkelijk vergeten zou zijn. Dat uiteindelijk de herinnering aan iemand verdwijnt, samen met de pijn. Zou dat werkelijk winst zijn?
Waarschijnlijk niet. De pijn bestaat juist omdat iets waarde had.
Omdat iemand belangrijk was. Omdat er liefde was. Omdat er herinneringen zijn die je niet kwijt wilt. Wie nooit iets van betekenis heeft gehad, heeft uiteindelijk ook weinig te verliezen.
Dat maakt verdriet niet prettig. Maar het verandert wel de betekenis.
We zijn gewend om resultaat te koppelen aan vooruitgang. Aan oplossen. Afvinken. Achter ons laten. Probleem weg, resultaat bereikt.
Maar niet alles in het leven werkt zo. Sommige dingen los je niet op. Je draagt ze bij je.
Het verlies blijft hetzelfde, maar jij verandert. Je leven wordt groter rondom dat verlies. Er komen nieuwe mensen, ervaringen, successen, teleurstellingen en herinneringen bij. Niet in plaats van wat er was, maar ernaast.
En dát is wel het resultaat van rouw. Niet dat je op een dag wakker wordt en niets meer voelt.
Maar dat je weer kunt lachen zonder dat je daarmee iemand tekortdoet. Dat je verder kunt zonder te doen alsof het verleden niet heeft bestaan. Dat een herinnering die eerst alleen pijn deed, later ook warmte kan geven.
Carr vertelde over de dood van Sean Lock dat hij op dezelfde dag kon huilen om het verlies en hardop kon lachen om oude beelden van hem. Verdriet en plezier bestonden tegelijkertijd.
Dat is geen tegenstelling, dat is rouw.
Misschien moeten we daarom stoppen met vragen wanneer iemand ‘eroverheen’ is.
Sommige mensen, gebeurtenissen en periodes horen niet achter je te verdwijnen. Ze hebben mede bepaald wie je bent geworden.
Vergeten betekent dat iets verdwijnt.
Rouwen betekent dat iets blijft — maar op een andere manier.
En misschien is dat uiteindelijk een van de scherpste definities van liefde volgens Carr.
Dat iemand er niet meer is. Maar nog steeds van betekenis is.
Grief is the price we pay for love. - Jimmy Carr
