Van kennismaking tot geestverwantschap
Op een donderdag, eind april, sprak ik met Astrid Holleeder, ter voorbereiding op de podcast waarin ze in dit jaar te gast zal zijn. Voor het grote publiek begon haar verhaal als schrijfster met haar debuut ‘Judas’, een bizarre en confronterende inkijk in een leven dat zich afspeelt onder extreme druk, dreiging en loyaliteit die alles kost, waaronder haar vrijheid. In het boek beschrijft ze hoe angst geen incident was, maar een structuur. Hoe ze als kind al leefde onder een gewelddadige, onvoorspelbare vader, waar spanning de norm was en veiligheid niet bestond. En later, onder haar broer Willem Holleeder, hoe die druk zich niet verminderde maar intensiveerde. Dreiging werd expliciet. Gesprekken werden gecontroleerd. Ze speelde een levensgevaarlijk dubbelspel. Loyaliteit werd afgedwongen met impliciete en soms directe doodsbedreigingen. Zelfs ogenschijnlijk normale momenten — een telefoontje, een ontmoeting, een stilte — konden geladen zijn met gevaar. Wat voor buitenstaanders abstract blijft, werd voor haar dagelijkse realiteit.
Wat gebeurt er met een mens wanneer vrijheid buiten je ligt, maar iets wordt wat je van binnen moet laten ontstaan?
Ons gesprek, wat begon als een kennismaking, een aftasten van de juiste toon en ‘vibe’, werd iets anders. Er ontstond geen voorbespreking. Er ontstond een gesprek dat een uitwisseling werd van visies op het leven. Geen opname. Geen publiek. Alleen twee mensen en de realiteit. Of minstens hoe we die, op onze eigen manieren, zien.
Mijn vertrekpunt was simpel en scherp: wie is zij geworden door de jaren heen? Niet wat ze heeft meegemaakt, maar wat dat met haar heeft gedaan. Hoe leef je onder extreme druk en constante dreiging? Hoe overleef je niet alleen, maar bouw je iets wat lijkt op veerkracht of drang tot leven? Geen theoretisch begrip. Maar iets wat je lijfelijk moet ontwikkelen, omdat er geen alternatief is.
Terwijl ze sprak, verschoof mijn perspectief. Dit was geen verhaal dat vraagt om begrip of medelijden. Dit was een reconstructie van een leven, vol perspectief in het nu. Laag voor laag opgebouwd onder omstandigheden die daar haaks op staan. Het deed denken aan Nelson Mandela en Marcus Aurelius. Niet als vergelijking, maar als referentiepunt. Twee mannen die ‘echt’ zijn omdat ze doorleeft hebben wat ze schrijven. Net als Astrid.
We vonden elkaar in het idee dat het leven je wordt voorgeleefd. Dat wie je bent, geen keuze is in het begin, maar een gevolg. En dat ergens, op een punt dat niemand voor je bepaalt, de regie terug moet worden gepakt. Zodat je kunt worden wie je bent. Of creëren wie je bent.
We spraken over ogenschijnlijk kleine dingen. Bokkenpootjestaart. Taal. Verhalen. Maar onder die woorden lag nog iets anders voor Astrid. De ervaring van niet gehoord worden. Niet begrepen worden. De eenzaamheid die daaruit voortkomt. Ook voor veel ondernemers herkenbaar.
Wat opviel, was dat ze niet spreekt in termen van herstel. Alsof er iets was om naar terug te keren. Dat is er niet. In plaats daarvan heeft ze regie gepakt. Over haar eigen leven. Millimeter voor millimeter. Dat is een opbouw vanaf nul.
Dit is niet de zus van. Dit is de vrouw die zich, zoals ze zelf zegt, niet meer laat stoppen.
Ze leeft nu vrij door haar verhaal te vertellen en anderen te helpen. Maar die vrijheid is niet absoluut (Maar voor wie wel?). Er zijn onzichtbare tralies, gevormd door het verleden en de realiteit die daarbij hoort. En toch zit daar geen berusting in. Er zit richting in. De keuze om alles uit het leven te halen, juist omdat duidelijk is dat het niet vanzelfsprekend is. Ik sprak met Astrid over juist die ergernis: dat veel mensen het leven zo voor lief nemen.
Wat bedoeld was als voorbereiding, werd al de essentie. In augustus zit Astrid aan tafel in de On Point Cast. Maar dit gesprek laat al zien waar het echt over gaat: Soms is het enige resultaat dat telt, dat ze nooit gestopt is met leven.
