“Het gevoel als nieuwe religie”

Het begint als iets moois. Een verlangen om te begrijpen wat je drijft of waarom de dingen zijn zoals ze zijn. Om niet langer automatisch te leven, maar bewust. Je kijkt naar binnen. Reflecteert. Stelt vragen. En dat voelt volwassen. Intelligenter dan rennen. Dieper dan doen.
 

Het lijkt groei.
 

Tot het moment waarop voelen belangrijker wordt dan functioneren en resultaten boeken. Waarop begrijpen en het hebben van gedachten (niet denken), het handelen vervangt. Waarop schijnbewustzijn een excuus wordt. Talloze zelfbenoemde trainers, coaches en andere zelfhulpgoeroe’s zijn in deze behoefte gedoken. Om het gebrek aan zingeving en doelen te vervangen, gaan we in ons hoofd zitten en denken aan doen.
 

Dan ontstaat er iets anders. Iets dat zelden zo wordt genoemd: het gevoel als nieuwe religie. Een zinsnede die ik vrijelijk steel van Hoogleraar Ronald Meester die zijn boek ´Wetenschap als nieuwe religie´ zo doopte. Je ziet daar ook dezelfde reflex: alles wordt opgehangen aan wetenschap. Er is nog maar 1 waarheid, de wetenschap. Het maakt star, theoretisch en slaat elke beweging, reflectie of kritische noot dood. Dat zelfde gebeurt in doen alsof je reflecteert: toxische zelf absorptie.
 

Je ziet het aan hoe mensen praten. Veel woorden over missie, weinig afspraken. Grote verhalen over alignment, geen concrete keuzes. Niet omdat ze geen richting hebben, maar omdat ze geen afwijzing willen voelen, of een fout willen maken. Dat zou tegen het gevoel en, zodoende, het goede gevoel in gaan. Dus blijft alles vloeibaar. Open. In onderzoek.
 

Je ziet het bij leiders die feedback niet beantwoorden, maar internaliseren. Elk signaal wordt teruggebracht naar het eigen proces. “Dit raakt iets ouds in mij.” En daarmee eindigt het gesprek. Niet omdat het probleem is opgelost, maar omdat niemand er nog langs mag. Innerlijk werk als rookgordijn.
 

Je ziet het bij ondernemers die zichzelf serieus nemen, maar hun resultaten niet. Vijf coaches verder. Dieper dan ooit. En geen enkel kwartaal dat je kunt aanwijzen waar iets is afgemaakt. Altijd bezig met verfijnen. Nooit met leveren. Je ziet het bij professionals die grenzen stellen voordat er druk is. Die conflict vermijden door het zelfzorg te noemen. Die verantwoordelijkheid ontwijken zonder het zo te laten klinken.
 

Alles klopt. Behalve het effect. Want “ik moet mijn grenzen bewaken”. Maar daarvoor moet je de grenzen eerst heel concreet hebben. Als ze al bestaan. In vergaderingen wordt het zichtbaar in de vorm van nuance. Veel perspectieven. Veel woorden. Geen besluit. Want elk besluit snijdt iets af. Elk besluit kan schuren. En schuren voelt onveilig voor een zorgvuldig opgebouwd zelfbeeld.
 

In relaties gebeurt hetzelfde. Alles wordt besproken. Gevoeld. Uitgelegd. Maar net dat ene wat pijn doet, blijft liggen. Want echte scherpte verstoort de harmonie. En harmonie is het altaar waarop alles wordt geofferd. Confrontatie, eerlijkheid en helderheid sterven.

De taal verraadt het.
“Ik ben het nog aan het onderzoeken.”
“Ik voel dat dit nu niet klopt.”
“Ik wil eerst helderheid.”
Zinnen die klinken als volwassenheid, maar functioneren als uitstel. Ze beschermen niet de relatie, maar het ego. Niet de waarheid, maar het verhaal over jezelf.
 

Dit noemen we Toxische zelfabsorptie. Het trekt je naar binnen. Niet om diepte te vinden, maar om risico te vermijden. Want naar buiten kijken betekent iets anders. Iets neerzetten. Iets kiezen. Iets doen dat beoordeeld kan worden. Binnenin is stilstand veilig. Je kunt eindeloos denken zonder te falen. Eindeloos voelen zonder verantwoordelijkheid. Eindeloos praten zonder resultaat.
 

Het is de perfecte schuilplaats voor mensen met potentie. Slim genoeg om alles te verklaren. Bewust genoeg om alles te nuanceren. Maar niet bereid om zich vast te leggen op één koers.
En ondertussen gebeurt er niets.
Geen besluit dat pijn doet.
Geen actie die iets kost.
Geen resultaat dat meetbaar is.
 

Het klinkt volwassen. Maar het is infantiel. Omdat het weigert wat volwassenheid vraagt: minder innerlijke aandacht, meer uiterlijke impact. Want een mens moet van nature creëren, doen, bijdragen in plaats van in het hoofd zitten. Dat is ook de paradox: je wordt ziek van het grenzen aangeven, onderzoeken, uitstellen en zoeken naar iets wat niet te vinden is. Dat is toxisch.
 

Natuurlijk schrijf ik dit niet om mensen de maat te nemen. Maar om een standpunt in te nemen voor resultaat. Maak iets van je leven! In plaats van blijven zoeken naar iets wat er niet is zonder het te creëren. Resultaat vraagt verplaatsing. Van binnen naar buiten. Van betekenis naar bewijs. Van zelfbeleving naar bijdragen.
 

Zelfkennis zonder beweging is geen kracht. Het is narcisme met een intellectueel sausje. Het medicijn is ongemakkelijk simpel. Stop met kijken. De enige conclusie is dat je ontdekt dat je niets weet. Zoals Socrates al zei. Begin met doen. Niet omdat je er klaar voor ben, maar omdat de wereld niet wacht tot jij jezelf begrijpt.