Don’t send your sons to finish what politicians started

Terwijl hij vertelde, bleef bij mij eigenlijk maar één vraag hangen: wat was hier uiteindelijk het resultaat?

Tijdens de Slag aan de Somme werd ruim vier maanden gevochten. Alleen al op de eerste dag kwamen 19.240 Britse militairen om het leven. Honderdduizenden mensen werden slachtoffer van een strijd waarin de frontlinie uiteindelijk op sommige plekken nauwelijks verschoof.

Die verhouding vind ik niet te bevatten. Maandenlang vechten, enorme hoeveelheden mensen en materieel inzetten, verschrikkelijk veel verliezen en uiteindelijk naar een lijn op een kaart kijken die nauwelijks is veranderd. 

Natuurlijk kun je vervolgens praten over strategie, geopolitieke belangen en militaire noodzaak. Maar misschien beginnen we dan al bij de verkeerde vraag. Want resultaat gaat niet alleen over wat je uiteindelijk bereikt. Het gaat ook over wat je ervoor hebt moeten opgeven. Nog belangrijker: wie die prijs heeft betaald.

Dat is wat het beeld van die loopgraven zo confronterend maakt. De besluiten werden ergens anders genomen, terwijl de consequenties ervan in de modder lagen. Mensen besloten over offensieven, doelstellingen en terreinwinst, terwijl andere mensen vervolgens over de rand van een loopgraaf moesten klimmen en het open veld in moesten.

Daar zit een afstand tussen die we nooit normaal moeten vinden. Toch doen we dat nog steeds.

Ook vandaag praten we gemakkelijk over oorlog in termen van strategie, escalatie, belangen, grenzen, winst en verlies. Aan talkshowtafels worden kaarten getoond, pijlen getekend en scenario’s besproken. Daarmee maken we iets overzichtelijk wat op menselijk niveau helemaal niet overzichtelijk is.

Want een land loopt geen loopgraaf in. Een strategie sneuvelt niet. Een grens komt ’s avonds niet thuis.

Mensen wel.

Tijdens een interview op Hamburger Hill tijdens de Vietnamoorlog zei een soldaat terecht:

“Don’t send your sons to finish what politicians started.”

Want zodra degene die een besluit neemt niet degene is die de consequentie draagt, ontstaat er een gevaarlijk mechanisme. Doorgaan wordt makkelijker. Nog één offensief. Nog meer materieel. Nog meer geld. Nog meer mensen. Want stoppen betekent misschien ook erkennen dat alles wat daarvoor is opgeofferd niet het gewenste resultaat heeft gebracht. Kijk maar naar Oekraïne.

Precies dat is voor mij het grote probleem.

We kennen allemaal situaties waarin we zoveel tijd, geld, energie of reputatie in een gekozen richting hebben geïnvesteerd dat doorgaan vanzelfsprekender lijkt dan opnieuw nadenken. We optimaliseren de uitvoering, zetten nog harder in en proberen het probleem op te lossen binnen dezelfde werkelijkheid waarin het is ontstaan.

We worden steeds beter in het beantwoorden van de vraag, zonder ons af te vragen of we nog wel de juiste vraag beantwoorden.

Misschien is dát wat die honderden kilometers loopgraaf uiteindelijk zo zichtbaar maken. Niet alleen de verschrikking van oorlog, maar ook wat er kan gebeuren wanneer activiteit wordt verward met vooruitgang, wanneer volhouden belangrijker wordt dan heroverwegen en wanneer degenen die besluiten nemen te ver verwijderd zijn van degenen die de werkelijke prijs betalen.

Vier jaar oorlog, miljoenen doden en op sommige plekken nauwelijks beweging.

Voordat we het daarom hebben over de volgende strategie, het volgende offensief of de volgende overwinning, zouden we misschien eerst een andere vraag moeten stellen:

Welk resultaat proberen we eigenlijk te bereiken — en welke prijs vinden we daarvoor acceptabel?

Want resultaat zonder verantwoordelijkheid voor de consequenties is geen resultaat.

Het is een uitkomst waarvoor iemand anders de rekening betaalt.

Don’t send your sons to finish what politicians started.